współuzależnienie

 

Chcę kochać Cię bez zaborczości,

doceniać Cię bez osądzania.

dołączać do Ciebie nie będąc intruzem,

zapraszać Cię bez domagania się,

odchodzić od Ciebie bez poczucia winy

krytykować Cię nie oskarżając

i pomagać nie upokarzając Ciebie.

Jeśli możesz dać mi to samo, wówczas

możemy spotkać się naprawdę

i wzbogacać siebie nawzajem.

 

 

Współuzależnienie jest utrwaloną formą uczestniczenia w długotrwałej i niszczącej sytuacji wynikającej z życia z osobą uzależnioną. Osobą współuzależnioną może być: ojciec, matka, żona, dzieci osoby uzależnionej lub inna osoba żyjąca w związku z osobą uzależnioną. W wyniku destrukcyjnych zachowań osoby uzależnionej, osoby współuzależnione ograniczają w sposób istotny swobodę swojego postępowania, co prowadzi do pogorszenia ich stanu zdrowia oraz utrudnia zmianę własnego położenia na lepsze. Dlatego tak ważną jest terapia rodzin osób uzależnionych.

Współuzależnienie NIE JEST „taką samą chorobą jak uzależnienie”. WSPÓŁUZALEŻNIENIE JEST dysfunkcją. Czyli szkodliwą formą adaptacji (przystosowania) do patologicznego systemu (układu rodzinnego).

Osobę współuzależnioną charakteryzuje przekonanie o posiadaniu zdolności do wywierania znaczącego wpływu na drugiego człowieka, pomimo powtarzających się niepowodzeń i cierpień z tym związanych. Jest ona jednocześnie „ratownikiem” bliskiej sobie osoby i jej prześladowcą. Życie w przewlekłym stresie uniemożliwia jej prawidłowe funkcjonowanie.

Zdaniem T. Cermaka, który jako jeden z pierwszych zaproponował, aby postrzegać współuzależnienie jako chorobę,  podstawowymi objawami współuzależnienia są:

  • lokowanie uczucia własnej wartości w zdolności do kontrolowania uczuć i zachowań swoich i cudzych, mimo oczywistych doświadczeń, że konsekwencje są odwrotne;
  • zaspokajanie potrzeb cudzych w sposób umożliwiający zaspokajanie potrzeb własnych;
  • ścisłe powiązanie swojej samooceną ze skutecznością swoich oddziaływań na alkoholika (na osobę uzależnioną),
  • zaburzenie sytemu granic, zarówno w sytuacjach intymności, jak i osamotnienia;
  • trwanie w związku z osobą o zaburzonej osobowości (alkoholizm, narkomania, chorobliwa impulsywność);
  • doznawanie bardzo bolesnych emocji lub utrata wrażliwości emocjonalnej w okresie przynajmniej dwóch lat, bez szukania pomocy z zewnątrz.

J. Woititz, do objawów współuzależnienia zalicza: „opiekuńczość, pełne litości skoncentrowanie się na alkoholiku; zakłopotanie; unikanie okazji do picia; przesunięcie we wzajemnych kontaktach; poczucie winy; obsesje; stałe zamartwianie się; niepokój, kłamstwa, fałszywe nadzieje; rozczarowania; euforię; zamęt; problemy seksualne; złość; letarg; poczucie beznadziejności; poczucie krzywdy; rozpacz”.

T. Millon przypisuje osobie współuzależnionej cechy osobowości zależnej, która charakteryzuje się uległością i nastawieniem pojednawczym, skłonnością do poświęceń, brakiem wiary w siebie, brakiem umiejętności radzenia sobie z trudnościami interpersonalnymi, brakiem zdolności do samodzielności i odpowiedzialności, a także podporządkowanym trybem życia i co za tym idzie unikaniem współzawodnictwa i konfliktów.

Współuzależnienie charakteryzuje się stałym stawianiem potrzeb innych osób przed potrzebami własnymi prowadzącym do wyniszczenia emocjonalnego i fizycznego. Jest więc ono pewną formą przystosowania się do nieprawidłowego układu relacji międzyludzkich, która umożliwia zachowanie dotychczasowego układu a jednocześnie odbiera szansę na jego zmianę. Jest formą przystosowania się do przetrwania w sytuacji przewlekłego stresu. To przystosowywanie się przebiega etapami. Najpierw widzimy bezskuteczne interwencje i próby zrozumienia przyczyn zachowań bliskiej osoby. Następnie izolowanie się z jednoczesnym kontrolowaniem zachowań osoby uzależnionej. Wobec braku efektu następuje poddanie się,  rezygnacja i utrata nadziei na zmianę sytuacji oraz koncentracja na minimalizowaniu szkód spowodowanych zachowaniami uzależnionej, bliskiej osoby.

Efektem funkcjonowania w przewlekłym stresie są zaburzenia w sferze zdrowia psychicznego jakie spotykamy często u osób współuzależnionych tj.:

  • poczucie niskiej wartości,
  • poczucie cierpienia
  • stany depresyjne z myślami samobójczymi albo gwałtowne zmiany nastroju (huśtawka emocjonalna),
  • liczne dolegliwości psychosomatyczne
  • zażywanie leków uspokajających, nasennych czy alkoholu w celu opanowania napięcia i niepokoju, które może doprowadzić do uzależnienia,
  • nałogowe zachowania (np. kupnoholizm, obżarstwo itp.),
  • zaburzenia sfery seksualnej,
  • brak zaufania do wszystkiego i do wszystkich,
  • bardzo silna obawa przed wszelkimi nowościami i zmianami.

Problem współuzależnienia dotyczy najczęściej kobiet, które są żonami lub partnerkami  alkoholików. Osobom tym potrzebna jest pomoc w zrozumieniu swojej sytuacji, wsparcie w cierpieniu oraz przekazanie umiejętności, które pomogą w wybrnięciu z tej bardzo trudnej sytuacji. Najczęściej jednak trafiają one z objawami „silnej nerwicy” do psychiatrów, nie mówią szczerze o swojej sytuacji, bo się wstydzą, otrzymują więc leki, które nie rozwiązują problemu i cierpią nadal. Dosyć często dochodzi do  uzależnienia się od tych leków.

Wyjściem z sytuacji jest jedynie podjęcie terapii współuzależnienia.

Porady dla członków rodzin osób nadużywających alkoholu.

  • Nie musisz dłużej uciekać od choroby. Zacznij uczyć się faktów dotyczących uzależnienia.
  • Nie musisz dłużej obwiniać osoby nadużywającej alkoholu za swoje życie. Zacznij koncentrować się na własnych działaniach, to dzięki nim możesz się podnieść lub załamać.
  • Nie musisz dłużej kontrolować picia bliskiej Ci osoby. Dowiedz się o dobry program leczniczy i zacznij zachęcać ja do leczenia.
  • Nie musisz dłużej przychodzić „z pomocą” osobie nadużywającej alkoholu. Zacznij pozwalać jej na cierpienie i ponoszenie odpowiedzialności za konsekwencje wynikające z picia.
  • Nie musisz dłużej krążyć wokół powodów picia. Skieruj uwagę na siebie, staraj się wracać do wzorów normalnego życia.
  • Nie musisz dłużej grozić. Zacznij mówić to, co myślisz i robić to, co mówisz.
  • Nie musisz dłużej przyjmować ani wyłudzać obietnic. Odrzucaj je i nie opieraj na nich swoich planów życiowych.
  • Nie musisz dłużej ukrywać faktu, że szukasz pomocy. Zacznij otwarcie mówić o tym.
  • Nie musisz dłużej narzekać, oburzać się, gderać, wygłaszać kazań ani się przymilać. Zacznij rzeczowo informować osobę nadużywającą alkohol o jej niewłaściwym postępowaniu. Potraktuj ją jak osobę dorosłą.
  • Nie musisz dłużej pozwalać na atakowanie Ciebie i Twoich dzieci. Zacznij ochraniać siebie, poszukaj sojuszników, odrzuć tajemnicę.
  • Nie musisz być marionetką. Zacznij istnieć osobno.

 

 

 

  • zdobywanie wiedzy na temat uzależnień, współuzależnienia, funkcjonowania rodziny,
  • odchodzenie od negatywnych i szkodliwych sposobów przystosowywania się do sytuacji,
  • nabywanie umiejętności radzenia sobie z różnymi problemami życiowymi (emocjonalnymi, sytuacyjnymi),
  • uczenie się konstruktywnych zachowań,
  • poznawanie swoich praw,
  • otrzymanie wsparcia emocjonalnego od uczestników grupy i terapeuty.